Ўсимликлар ҳимояси

Экспериментал биология лабораториясининг “Ўсимликларни ҳимоя қилиш” тадқиқот йўналишида ширинмия илдизидан ажратиб олинган глицирризин кислотас асосида яратилган комплекслар буғдойнинг замбуруғли касалликларга чидамлилигини оширувчи индукторлик хусусиятига эга эканлиги аниқланди. Шунинг билан бирга ушбу бирикмалар ўсимлик ҳосилдорлиги ва ҳосил сифатини оширувчи энг муҳим табиий бирикмалар сифатида қайд этилди.

Ўсимликларнинг ўсиш-ривожланиш босқичларида ташқи стресс биотик ва абиотик омиллардан ҳимоя қилиш муҳим омиллардан биридир. Маълумки, қишлоқ хўжалигида йўқолаётган ҳосилнинг 40%и зараркунада ҳашаротларга қарши, 30%и касалликларга қарши қўлланиладиган воситалар асосида сақланиб қолинади. Демак, ўсимликларни ташқи стресс омиллар таъсиридан сақлаш қишлоқ хўжалиги иқтисодиётидаги муҳим масалалардан биридир. Шунга кўра лойиҳа бўйича қуйидаги тадқиқот йўналишлари йўлга қўйилдиЎсимликларнинг ташқи омилларга чидамлилигини оширувчи индукторлар яратилди

2 та тадқиқот йўналиши:

  1. Ўсимликларни зараркунанда ҳашаротлардан ҳимоя қилиш
  2. Ўсимликларни касалликлардан ҳимоя қилиш

Лабораторияда кимёвий препаратларни таъсир этишнинг молекуляр механизмлари тадқиқ қилинади. Тадқиқот натижалари асосида кимёвий препаратлар танланади ва қўлланиш дозалари аниқланилади.

Ўсимликларни ўсиш ва ривожланишига касалликларнинг таъсир этиш ҳолатлари ва оқибатлари тадқиқ қилиниб, қарши кураш чоралари ишлаб чиқилади ҳамда ҳимоя технологиялари яратилади. Тадқиқотлар лаборатория ва дала шароитида олиб борилади.

Қишлоқ хўжалиги хавфсизлиги

Озиқ-овқатлар, сув, атроф-муҳит объэктлари, озуқалар, спектрофотометрик, рефрактометрик, флориметрик детекторлар ва диодли қатор детектори ва автосервис таркибидаги витаминлар, меламин, микотоксинлар ва бошқа ароматик токсинларни аниқлаш учун ишлатилади.

Ўсимлик фитопатогенлари ва ҳайвонларнинг патогенлари экинларни йўқотиш ва чорва молларининг маҳсулдорлигини пасайишига олиб келади

Qishloq xo’jaligida ishlab chiqarish samaradorligi va xavfsizligini ta’minlashning kaliti bu patogen mikroorganizmlarning darajasi va tarqalishining doimiy monitoringidir.

Дунё бўйича касалликлар ва ҳашаротлар сабабли нобуд бўладиган ҳосилнинг ва ўз навбатида озиқ-овқатнинг ўртача баҳоси 48% га баҳоланмоқда.


Аниқланган юқумли агентлар : бактериялар, вируслар, нематодалар, микоплазмалар, замбуруғлар

Донли микопатогенлар

  • Доннинг микотоксинлар билан заҳарланишини аниқловчи омиллар: инфекция даражаси ва унда ривожланаётган замбуруғларнинг тур таркиби.
  • Биотик ёки абиотик стресслар таъсири остида сақланадиган шароит ўзгарганда дон партиясидаги патогенлар комплексини таҳлил қилиш орқали дон таркибидаги потенциал токсинларни башорат қилиш.
  • Fusariumжинсининг энг токсиген қўзиқоринлари штаммлари уч қисмга бўлинади: Discolor (F. graminearum, F. culmorum), Sporotrichiella (F. poae, F. sporotrichioides, F. langsethiae, F. tricinctum) ва Roseum (F. avenaceum). Бир қисмнинг турлари ишлаб чиқарилган токсинларнинг морфологик мезонлари ва профилларида ўхшашдир ва шунинг учун кўпинча микробиологик усуллар билан нотўғри аниқланган

Лабораторияда ДНК таҳлилига асосланган тестлар қўлланилади – ПЦР

  • патогенни аниқлаш – унинг генетик материали намунасида мавжудлиги
  • латент инфекциялар ташхиси
  • сезгирлик
  • ўзига хослик
  • таҳлил натижасининг тезлиги

Натижалар

  • Патоген замбуруғларни ташхислаш учун ПЦР технологиясидан фойдаланган ҳолда,
  • V. dahliae, V.albo-atrum, V.tricorpus турларининг ВТС-1 ва ВТС-2 фарқларини аниқлаш учун диагностика услуби ишлаб чиқилди. Ушбу услубдан табиий изоляторлардаги ички фарқларни аниқлашда ва ҳар қандай биологик материалдаги патогенларни аниқловчи диагностика воситаси сифатида фойдаланилади.
  • Қишлоқ хўжалиги ўсимликларининг вирусли ва бактериал касалликларини диагностика усуллари ишлаб чиқилди.